header-smal2.jpg

Adenosinetrifosfaat

Geplaatst op door .

Misschien heb je je wel eens afgevraagd wat het logo van Sportcoaching Wageningen eigenlijk voorstelt? Een regelmatige 6-hoek, met een 5-hoek daaraan vast, via een lijntje verbonden met weer een 5-hoek, en daaraan een staart met drie bolletjes verbonden door kromme lijntjes. Wellicht ben je op het idee gekomen dat het een scheikundige structuurformule is? En dat klopt helemaal! Het is de (weliswaar gestileerde) structuurformule van het molecuul adenosinetrifosfaat, of te wel ATP. In ons lichaam is ATP de belangrijkste energiedrager. Alle energie die het lichaam nodig heeft, wordt geleverd door dit stofje. Deze energie komt vrij door de splitsing van ATP in adenosinedifosfaat (ADP) en fosfaat (P).

In ons lichaam is maar een kleine hoeveelheid ATP opgeslagen, ongeveer zo’n 80 tot 100 gram. Hiermee kunnen we ons echter maar twee tot vier seconden maximaal inspannen. Je zult begrijpen dat ons lichaam daarom steeds opnieuw ATP moet aanmaken om voldoende energie te kunnen leveren. Als eerste hebben we een soort noodaggregaat om snel nieuwe ATP te kunnen maken als er in korte tijd veel ATP nodig is: creatinefosfaat (CP). Bij maximale inspanning kun je ongeveer 10 tot 15 sec vooruit met ATP en CP. Nog niet heel lang dus, maar voldoende voor bijvoorbeeld 100 m sprinten.

Voor een langere inspanning moeten onze (spier)cellen dus op zoek naar andere ‘brandstoffen’ om energie te leveren. Gelukkig zijn onze spiercellen in staat om koolhydraten, vetten en ook eiwitten af te breken en de energie die hierbij vrijkomt vast te leggen in ATP. Diezelfde cellen zijn in staat om ATP af te breken tot ADP (en AMP) en de energie die hierbij vrijkomt te gebruiken voor bijvoorbeeld het aanspannen van de spieren.

Nu zul je zeggen: ‘Waarom slaat het lichaam niet al zijn energie op in de vorm van ATP?’ Het lijkt een beetje omslachtig om steeds ATP te moeten vormen uit glucose (suiker) en vetten. Helemaal als je ziet welke ingewikkelde chemische processen (o.a. de citroenzuurcyclus) daar voor nodig zijn.
Maar eigenlijk is het heel erg efficiënt van ons lichaam. Dat begrijp je direct als je weet dat de dagelijkse ATP-behoefte voor iemand die niet intensief beweegt ongeveer 50 tot 80 kilogram bedraagt. Voor het lopen van een marathon is ongeveer 100 kilogram ATP nodig! We zouden dus als mens veel zwaarder zijn als alle energie in de vorm van ATP zou worden opgeslagen! Als je dan weet dat:

  • 1 mol vet(zuren) levert 129 mol ATP[1]
  • 1 mol glucose levert 38 mol ATP
  • 1 mol vet(zuren) weegt 256 gram
  • 1 mol glucose weegt 180 gram
  • 1 mol ATP weegt 507 gram

en je gaat even rekenen, dan zie je dat 1 gram vet 255 gram ATP oplevert en 1 gram suiker levert 107 gram ATP op.
Je snapt dat het dan veel praktischer is om energie op te slaan in de vorm van vetten en suikers in plaats van in ATP.[2]
De energieopbrengst van ATP is ongeveer 35,3 kJ/mol, dit komt overeen met 0,01663 kcal per gram ATP.
ATP geeft dus energie en datzelfde geldt voor trainen bij Sportcoaching Wageningen. Daarom vormt ATP het logo van Sportcoaching Wageningen. Wil je die energie ervaren en kennismaken met Sportcoaching Wageningen neem dan contact op.


1 vetzuur palmitaat

2 1 gram vet levert ca. 9 kcal aan energie. Ongeveer 40 – 50% hiervan wordt vastgelegd in ATP. De rest verdwijnt als warmte.