Je zit op de fiets, staat diep in een squat, of doet een lunge — en daar is het geluid weer. Een knak, een kraak, soms een hele reeks tikjes in je knie. Ik hoor het zeer regelmatig bij de sporters die ik begeleid. Ik vraag meestal of het pijn doet, of ze überhaupt iets voelen. Meestal is het antwoord ontkennend. De sporters zelf vragen me soms: is dit slijtage, is dit gevaarlijk, moet ik hiermee stoppen? Tijd om te kijken wat de wetenschap hierover zegt.
Wat is dat geluid eigenlijk?
Het medische woord voor knakkende of krakende gewrichten is crepitus. Lange tijd dachten onderzoekers dat het geluid ontstond doordat een gasbelletje in het gewrichtsvocht uit elkaar spatte. Onderzoek met real-time MRI-beelden (Kawchuk et al., 2015) liet iets anders zien: het geluid ontstaat juist op het moment dat zo’n belletje vormt, wanneer je een gewricht uit elkaar trekt en er even onderdruk ontstaat in het gewrichtskapsel. Een enkele keer komt het geluid van een pees of band die over een botrichel schuift. In beide gevallen geldt: het is een mechanisch verschijnsel, geen bot dat over bot schraapt.
Hoe vaak komt het voor?
Het komt vaker voor dan je denkt. Een grote systematische review en meta-analyse in het British Journal of Sports Medicine (Couch et al., 2024), gebaseerd op 105 studies met ruim 36.000 deelnemers, liet zien dat ongeveer 42% van de mensen knakkende knieën heeft. Ook bij mensen zonder enige knieklacht — nooit een blessure gehad, geen pijn — kwam het bij 36% voor. Knakken is dus eerder de norm dan de uitzondering.
Betekent het dat er iets mis is?
Dat hoeft niet per se. Dezelfde review vond dat crepitus samenhangt met een verhoogde kans op knieartrose: bij mensen met vastgestelde artrose komt het in 81% van de gevallen voor. Maar — en dat is de crux — crepitus komt ook massaal voor bij mensen zónder enige afwijking op de scan. Het geluid alleen zegt dus weinig over wat er onder de motorkap gebeurt. Pas in combinatie met pijn, zwelling of een duidelijk trauma (bijvoorbeeld een draaibeweging tijdens het hardlopen die gepaard gaat met acute pijn) is er reden om verder te laten onderzoeken.
Dat sluit aan bij onderzoek onder hardlopers, gepubliceerd in het Journal of Science and Medicine in Sport: lopers met een eerdere knieoperatie hadden vaker en frequenter crepitus dan lopers zonder operatie (82% versus 67%). Opvallend genoeg maakte dat geen verschil in hoe zij dachten over hun risico op artrose — het geluid op zich veroorzaakte bij hen dus niet automatisch meer ongerustheid, en terecht.
Wordt het erger door te trainen?
Een logische zorg: leidt sporten tot meer slijtage, en dus tot meer geluid? Een systematische review en meta-analyse naar het effect van oefentherapie op crepitus bij mensen met knieartrose liet zien dat trainen geen effect heeft op de hoeveelheid crepitus — niet meer, maar ook niet minder. Trainen is dus niet schadelijk, en blijft tegelijk een van de meest effectieve manieren om pijn te verminderen en functioneren te verbeteren, zoals ook de KNGF-richtlijn Artrose heup-knie als uitgangspunt neemt: bewegen is de basis van de behandeling, niet iets om te vermijden zodra het ergens knapt.
Wanneer dan wél opletten?
- Pijn erbij. Knakken zonder pijn is onschuldig. Knakken gevolgd door pijn, zwelling of een gevoel van instabiliteit is een ander verhaal.
- Een duidelijk moment van ontstaan. Een acute draai- of hoekbeweging (bijvoorbeeld bij het hardlopen of tijdens een explosieve richtingsverandering) waarna het geluid en klachten tegelijk ontstaan, verdient een check.
- Toename in korte tijd. Gaat het geluid gepaard met steeds meer stijfheid of een afname van je bewegingsbereik? Ook dan is het zinvol om het te laten beoordelen — bijvoorbeeld door Recover Fysiotherapie.
Wat betekent dit voor jouw training?
De wetenschap is hier vrij duidelijk over — een geluid zonder pijn is geen signaal om te stoppen. Dus hoor je een knak in je knie tijdens het squatten en voel je verder niets dan kun je de oefening nog steeds met vertrouwen doen. Het geloof in eigen kunnen begint bij het onderscheid tussen wat je lichaam vertelt en wat eventuele angst je influistert. Luister naar pijn, niet naar geluid. En blijf vooral bewegen: dat is, met of zonder knak, nog steeds de beste weg naar resultaat.
Bronnen
Couch, J.L., King, M., de Oliveira Silva, D., Whittaker, J.L., Bruder, A.M., Serighelli, F., Kaplan, S., & Culvenor, A.G. (2024). Noisy knees – knee crepitus prevalence and association with structural pathology: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 2025;59(2):126–132. https://doi.org/10.1136/bjsports-2024-108866
Kovats, A., Jones, M., Ho, D.S.F., Azzi, A., & Thom, J. (2024). Exercise on Crepitus in Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Clinical Exercise Physiology, 13(4), 112–122.
Serighelli, F., Crossley, K.M., King, M.G., Mentiplay, B.F., Haberfield, M.J., Girdwood, M.A., & De Oliveira Silva, D. (2026). Does it sound like a problem? Knee crepitus prevalence and self-reported frequency in runners with and without knee surgery and its association with knee osteoarthritis beliefs. Journal of Science and Medicine in Sport. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2026.06.020
Kawchuk, G.N., Fryer, J., Jaremko, J.L., Zeng, H., Rowe, L., & Thompson, R. (2015). Real-Time Visualization of Joint Cavitation. PLoS ONE, 10(4), e0119470. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0119470
Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF). (2018). KNGF-richtlijn Artrose heup-knie. Amersfoort: KNGF.
